Bilgisayar Nedir
?
Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel
işlemleri yapan; yaptığı işlemlerin sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere
istenildiğinde ulaşılabilen elektronik bir makinedir.
Bu işlemleri
yaparken veriler girilir, işlenir, depolanabilir ve çıkışı alınabilir.
Bilgisayar işlem yaparken hızlıdır, yorulmaz, sıkılmaz. Bilgisayar
programlanabilir. Bilgisayar kendi başına bir iş yapmaz.
Giriş: Kişi
tarafından veya bilgisayar tarafından sağlanan verilerdir. Bu veriler, sayılar,
harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır. Veriler giriş birimleri
tarafından toplanır.
İşlem: Veriler insanların amaçları doğrultusunda,
programın yetenekleri ölçüsünde işlem basamaklarından geçer.
Bellek:
Verilerin saklandığı yerdir. Giriş yapılan veriler, işlenen veriler bellekte
saklanır.
Çıkış: Bilgisayar tarafından üretilen rapor, döküman, müzik,
grafik, video, resimlerdir. İşlenmiş sonuçların yazılı olarak ekrandan veya
diğer çıkış birimlerinden çıkarılmasıdır.
Bir bilgisayar sistemi işletmek
için yazılım ve donanıma gereksinim duyulmaktadır.
Bilgisayar Donanımı
(Hardware) : Bilgisayarların fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir. Elle
tutulabilirler. Ekran, klavye, Sabit disk (harddisk), fare, yazıcı, bellek,
mikroişlemci, tarayıcı,…
Bilgisayar Yazılımı (Software) : Donanımı
kullanmak için gerekli programlardır. Bilgisayarın nasıl çalışacağını söylerler.
Elle tutulmazlar. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (set
up, install). Örneğin: Kelime işlem (word processor) programları son
kullanıcıların yazı yazması için kullanılır. Tablolama (spread sheet), sunu
(presentation), programlama dilleri (Pascal, C ...), ses (sound) programı
gibi.
Internet Nedir ?
Milyonlarca bilgisayardan oluşan, binlerce
bilgisayar ağını birbirine bağlayan global ağa INTERNET denir. Bu ağın bir
yöneticisi yoktur. Internet kullanıcıları birbirleri ile haberleşmek için ortak
bir anlaşma dili kullanırlar. Bu ortak anlaşma diline TCP/IP denir. Bu protokol
sayesinde donanım ve yazılımdan bağımsız olarak bilgisayarlar arası iletişim
mümkün olur.
Bu anlaşma dilinde her bilgisayarın bir adresi vardır. Bu
adresler numaralarla ifade edilir ve bilgisayarın IP adresi şeklinde ifade
edilir. Tıpkı her evin bir adresi, her telefonun bir numarası olduğu gibi. Bu
adreslere bilgiler en kestirme yoldan ulaşır. Ulaşım için diğer bilgisayarlardan
yararlanılır. Haberleşen iki bilgisayar arasındaki diğer bilgisayarlar
kendilerine ait olmayan bilgi paketlerini diğer bilgisayara
aktarırlar
WWW
Yazı, resim, film, canlandırma, ses gibi farklı
formatta olan bilgilerin gözatıcı (browser) kullanılarak ulaşıldığı Internet
ortamıdır. Internet kullanıcıların en çok kullandığı platformdur. Internet' de
her sayfanın bir adresi vardır. Farklı bilgisayarlar üzerindeki sayfalar
birbirlerine anahtar sözcüklerle bağlanmıştır. Bu sayfalar HTML dili(Hypertext
Markup Language) kullanılarak oluşturulur.
Elektronik Posta
Elektronik
posta mektuplarınızı Microsoft Outlook, Outlook Express, Netscape Messanger,
Eudora gibi özel bir program kullanarak Internet aracılığıyla, posta kutusu olan
diğer bir Internet kullanıcısına gönderebilirsiniz. Mektubunuzun ulaşma süresi,
bilginin transfer hızına bağlıdır. Birkaç saniye ya da birkaç dakika olabilir.
Bu süre eğer normal postayla gönderdiğiniz mektubun ulaşma hızıyla
karşılaştırılırsa çok kısa kalır.
Haber Grupları (Newsgroups)
Internet
kullanıcılarının değişik konulardaki düşüncelerini paylaşmak için oluşturulmuş
tartışma gruplarıdır. Haber grupları, bir konuyla özel olarak ilgilenenler
arasında ya da bir topluluk için oluşturulabilir.
Dosya Transfer
Protokolü FTP (File Tansfer Protocol)
Bilgisayarlar arası dosya transferine
olanak sağlayan Internet protokolüdür.
Web Adresi
Web adresleri,
ulaşmak istediğiniz bilginin hangi bilgisayar üzerinde saklı olduğunu saptamak
için kullanılırlar. Gözatıcıya ulaşılmak istenilen sayfanın adresi girildiğinde,
sayfanın bulunduğu bilgisayarla iletişime geçilir. Bilgisayarlar arası
haberleşme sonucu, sayfaya kullanıcıya ulaştırılır. Web adreslerinde sitenin adı
ve sitenin hangi tür kuruma ait olduğunu gösteren kısım değişir.
.org
Ticari olmayan organizasyonlar
.net Internet'le ilgili kurumalar
.ac
akademik (Büyük Britanya)
.edu Eğitimle ilgili kurumlar için
kullanılır.
.gov Devlete ait kurumlar
.mil Askeri kurumları
gösterir.
.*** Ticari organizasyona ait olduğunu gösterir.
Web
adreslerinde;
Türkçe harf kullanılmaz, sözcükler arasında aralık
bırakılmaz.
Çevre Birimleri
Klavye
(Keyboard)
Her bir harf için bir Ascıı kod , bu kodların
birleştiği bir Ascii tablo vardır. Biz herhangi bir tuşa bastığımız zaman ascii
tablodan harf yada işareti tanır ve basar. 102 tuş bulunur. XT ve AT olmak üzere
iki çeşittir. Klavye bir giriş ünitesidir.Klavyede bulunan tuşların görevleri
şunlardır.
Klavye üzerindeki tuşları 4 kısımda inceleyebiliriz;
1.
Fonksiyon tuşları
2. Daktilo tuşları
3. Nümerik tuşlar
4. Özel
tuşlar
Fonksiyon Tuşları : Bu tuşlar her programlama dilinde ve işletim
sisteminde farklı görevler almıştır. F1 den F12 ye kadardır.
Daktilo
Tuşları : Bu bölümde A ile Z arası harfler 0 ile 9 arası rakamlar !,^,” , ? vb.
gibi işaret tuşları ile bazı özel tuşlar bulunur.
Numerik Tuşlar : Bu
bölümde 0 ile 9 arası rakamların yanında bazı özel fonksiyonlar bulunur. "NUM
LOCK" bir kez basıldığında ışık söner ve rakamlar yerine özel fonksiyonlar
çalışır.
Özel Tuşlar
Backspace (İşaretli tuş) : İmlecin bulunduğu
yerden sola doğru tek tek tamamını siler.
Delete (Del) : İmlecin bulunduğu
yerden sağa doğru tek tek siler.
Print Screen : Yazılan yazıyı yazıcıya
yollar.
Caps Lock : (Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst köşesinde ışık yanar.)
Büyük harf ya da küçük harf tuşu.
Num Lock : (Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst
köşesinde ışık yanar.) Bu tuş açıkken klavyenin sağ tarafında bulunan rakamları
kullanabiliriz.
Scroll Lock : Bu tuşa basıldığında imleç kilitlenir ve ekran
kayar.
Pause : Bu tuşa basıldığında ekran durur.
Insert : Araya yazı
yazacağı zaman kullanılan bir tuştur.
Control+Alt+Del : Aynı anda
basıldığında bilgisayarın açma – kapama düğmesine basmadan hafızayı tamamen
silmemizi ve bilgisayarı yeniden başlatmamızı sağlar.Ayrıca tuş kilitlenmesini
de açar.
Ctrl+Break : Programlarda çalışmayı durdurur.
Bilgisayarınızda
çalışırken herhangi bir şekilde yazdığımız harf tuşu işlemiyorsa ALT+ASCII (ASC
11,000 ile 25,000 arası rakamdır) yazılırsa o ekrana ait karakter ekrana
gelir.Örnek ATL tuşu+115=M harfidir. Bilgisayar açıldığında yanıp sönen
göstergeye “İMLEÇ ” denir. İmleç her tuşa basıldığında sağa doğru kayar.
Home
: İmleci satırın başına getirir.
End : İmleci satırın sonuna götürür.
Page
up : İmleci bir ekran yukarı çıkarır.
Page Down : İmleci bir ekran aşağıya
indirir.
Tab Tuşu : Bu tuşa basıldığında imleci 8 karakter birden sağa
hareket ettirir. Shift tuşu ile kullanıldığında 8 karakter sola
getirir.
AltGr : (Klavye üzerinde bazı tuşlar ikiz,bazı tuşlar üçüz
görevlidir. İkiz görevliler Shift tuşu ile basılırsa ikinci karakteri
yazar.
Örnek: Shift+2 tuş bileşimi = ’ işarettir.)
Bazı tuşlarda 3 adet
simge vardır.bunlardan sağ alttaki simgeyi yazmak için Altgr tuşu ile birlikte
ilgili tuş basılarak yazılır.
Işıklı kalem (light
pen)
Çizgisel (bar) kodları okumada, şekil çizme ve elyazısı
yazmada kullanılır.
Grafik masası
Özel bir kalem kullanarak ekranda
yazı ve şekillerin gözükmesini sağlayan küçük kare biçiminde
masa.
Dokunma ekranları (touch screen)
Ekranda gözüken
komut üzerine parmak ile dokunduğunda o komutun çalışmasını sağlayan ekran
tipidir.
Joystick - GamePad
Genellikle oyun oynamak için
kullanılır. Üzerinde bulunan tuşlarla çalıştırılarak bilgisayara komut verilmesi
sağlanır.
Fare (Mouse)
Ekranda gözüken imleç yardımıyla
komut girişi yapmaya yarar. Farenin çevre birimi olarak kullanılmasıyla
işaretleme, tıklama ve sürükleme yapılarak işlemler yaptırılır.
İmleç:
Farenin ekran üzerinde nerede olduğunu gösterir.
Tıklama: Farenin sol tuşuna
bir kez basılmasıdır.
Çift Tıklama: Farenin sol tuşuna kısa aralıklarla iki
kez tıklanmasıdır. Bir simgeye yüklenen işlevinin yerine getirilmesini
sağlar.
Sürükleme: Farenin sol tuşunu basılı tutarak imlecin yerinin
değiştirilmesidir.
Tarayıcı (Scanner)
Resim, grafik ve
önceden yazılmış yazıları bilgisayar ortamına aktarmakta kullanılır. 300x600
dpi, 600x600 dpi, 600x1200 dpi, 600x2400 dpi ...
CD-ROM sürücü (Compact
Disk-Read Only Memory)
Son yıllarda yaygın olarak kullanılmaya
başlanan veri depolama birimidir. 650 MB .
Bir CD'de 24 Ciltlik bir
ansiklopedideki yazılar, resimler, video klipler, animasyon ve sesler
saklanabilir. Bir program yüklerken 20-40 disketin takılıp çıkarılması yerine
CD-ROM'lar tercih edilir. CD-ROM'lar özellikle çok büyük yer kaplayan çoklu
ortamlarda (multimedia=ses+video+resim+animasyon) yazılmış yazılımlar için
zorunludur.
CD-ROM üzerindeki bilgiler günümüzde değiştirilememektedir.
CD-ROM'lara bilgi yazmak için, yazılabilir.
CD-ROM'lar kullanılarak CD-ROM
yazıcılarla kopyalama yapılmaktadır.
CD-ROM sürücülerde müzik CD'leri de
dinlenebilir.
Bir CD sürücü alırken veri transfer hızının büyük olanlar
tercih edilmelidir.
1 CD-ROM'a 650 MB veri depolanabilir. Son yıllarda
yapılan çalışmalarla CD-ROM'lara daha fazla veri depolama olanağıda
çıkmıştır.
1 MB kalın bir roman kadardır (resimsiz). 1 CD-ROM'a 20 cilt
kalınlığındaki bir ansiklopedi depolanmaktadır. Bu ansiklopediler ses, resim,
video görüntü, animasyon ve grafik (multimedya) özellikleri de
içermektedir.
Disketlere ve harddiske veriler magnetik olarak kaydedilirler.
Verilerinizin bozulmaması için disketlerinizi magnetik ortamdan uzak
tutunuz.
CD-ROM'lardaki veriler optik olarak kaydedilirler. Kolay
bozulmazlar.
CD-ROM'lardaki verilerin korumak için çizilmemesine dikkat etmek
gerekir. CD-ROM sürücü varsa hard diskten sonraki en son sürücünün adını alır.
Örneğin: Hard Disk C ve D ise, CD-ROM sürücü E ile belirtilir.
Bunların
yanında Laser Disk Sürücüsü, video, kamera, mikrofon, televizyon ve radyo'da
giriş birimi olarak kullanılmaktadır.
DVD-ROM: Dijital Versatile
Disk
CD-Rom’ların yerini alması beklenen yeni bir optik disk
teknolojisi. 133 dakikalık bir filmin tek bir diskte tutulması sağlanabilecek
DVD-Romlarla. DVD-Rom oynatıcı denilen aletlerin normal CD-Romları da okuması
söz konusu.
Çıkış Birimleri
Disket sürücü
(Disk Driver)
Hem giriş hem de çıkış birimidir. Disket denilen
magnetik ortama veri yazılabilen ve üzerindeki verileri okuyabilen bir
birimdir.
Disket verileri magnetik ortamda saklar. Disketlerin
kullanımı ve taşınması kolaydır. Veri taşımakta ve yedekleme amacıyla
kullanılırlar. Disketlere veriler kopyalanabilir, eklenebilir, silinebilir,
değiştirilebilir.
Disketlerdeki verilerin bozulmaması için; disketlerin
magnetik ortamdan, sıcaktan, soğuktan, nemden, güneş ışınlarından uzak tutmak
gerekir.
1 yüksek yoğunluklu (HD-High Density) disketin boyu 3.5 inç (=8.89
cm)'dir.
Disketin yazılabilir ve silinebilir olması için disketin açma kapama
düğmesinin kapalı olması gerekir. Disketin kayan penceresi hiç bir zaman
açılmamalıdır.
Disket sürücü için A harfi kullanılır. İkinci disket sürücü
veya sanal disket sürücünün adı da B'dir.
Bir 3.5 inç'lik yüksek yoğunluklu
(High Density kısaca HD diye gösterilir) disket 1.44 MB veri alır.
720 KB
veri alan 3.5 inçlik disketler de eski disket sürücülerle
kullanılmaktadır.
Daha önceki yıllarda, 5.25 inçlik yüksek yoğunluklu
disketler 1.2 MB veri disketlerle, 180 KB ve 360 KB veri alan disketler de
kullanılmaktaydı.
Disketlerin kullanılabilmesi için biçimlenmesi
(formatlanması) gereklidir. Formatlama disketi iz ve sektörlere bölerek
bilgisayarın kullanımına hazır hale
getirmektir.
Ekran-Monitör
Hem giriş hem de çıkış birimi
olarak kullanılır. Giriş ve çıkış birimlerinden gelen verilerin sonuçlarının
ekranda gözükmesini sağlar.
Bilgisayarla kişi arasında iletişim
sağlar.
Grafik ekranda pikseller (nokta) bulunur. Bir ekranda ne kadar çok
piksel varsa ekranın çözünürlüğü artar. 640 x 480 piksel, 800 x 600 piksel, 1024
x 768 piksel gibi. Ekranın kaliteli olmasının çok büyük önemi
vardır.
Ekranlardan titreşimsiz ve az radyasyonlu olanları tercih
edilmelidir. Ekranların boyutu, 14 inç, 15 inç, 17 inç, 20 ve 21
'dir.
Ekrandalardaki görüntü netliği noktalar arasındaki uzaklıkla ilgilidir.
İki nokta arasındaki uzaklık ne kadar azsa o kadar iyi görüntü elde edilir.
Ekrandaki noktalar arası uzaklığı 0.28 mm ve daha az olanlar tercih
edilmelidir.
Non Interlaced monitörler daha az
VGA (Video Graphich
Adaptor) 640*480 16 renk ekran
sVGA (Super Video Graphich Adaptor)
16 renk
: 4 bit renk
256 renk: 8 bit renk, 640 * 480, 512 K bellek
65 536 renk: 16
bit renk , 1024 * 768, 2 MB bellek
16 777 216 renk: 24 bit renk, 1280 * 1024,
4MB bellek
Sabit (Hard) Disk Sürücü
Sabit disk sürücü,
bilgisayarın bilgi depolamak için kullandığı en temel birimdir. Sabit disk
kapalı bir kutu içinde bilgisayarın içinde bulunmaktadır. Sabit disk sürücü,
verileri bir dizi dönen magnetik yapraklarda magnetik olarak saklar. Her
magnetik yaprakta okuma ve yazma işlemini yapan okuma yazma kafası vardır. Daha
çok veri kaydedilir.
Sabit disk, merkezlerinden geçen bir mil üzerine üst
üste yerleştirilmiş plaklara benzer. Bu plaklar mil ile beraber belirli bir
hızda dönerler ve bu sırada okunurlar veya üzerlerine yeni bilgiler yazılır.
Erişim hızı ve kapasitesi yüksektir.
Bir sabit diskin bir veriyi bulma
hızının DÜŞÜK olması, o sabit diskin verilere ulaşma hızının YÜKSEK olduğunu
gösterir. Örneğin, sabit diskteki okuma yazma kafası, bir veriye 10 ms (mili
saniye, 1 sn/1000)'de erişirse; aynı veriye 19 ms'de erişen sabit diske göre
daha hızlı okuma yapmış olur.
Sabit disklerin kapasitesi ne kadar büyük
olursa o kadar çok bilgi saklanabilir. Sabit diskler bilgisayarın ana kartına
IDE (Integrated Drive Electronics), SCSI (Small Computer System Interface- skazi
diye okunur) veya EIDE (Enhanced IDE, geliştirilmiş IDE) diye adlandırılan
kablolarla bağlanırlar.
Sabit diskler C harfiyle temsil edilirler. Diğer
sürücüler varsa bu harfleri izler. Örneğin, ikinci bir harddisk ya da harddiskin
ikinci bölümü varsa D'dir.
Sabit diskler zamanla dolar. Bazı dosyaları silmek
gerekir. Silinecek dosyaları rastgele seçmemek; bilinçli olarak yapmak gerekir.
Bazı dosyalar yedeklendikten sonra silinebilir. Bazı dosyalar sıkıştırma
programları ile sıkıştırılarak daha az yer kaplamaları sağlanır.
Sabit diski
ana karta bağlamak için kablolar kullanılır. Bunlar:
IDE (Integrated Drive
Electronics)
SCSI (Small Computer System
Interface)
EIDE (Enhanced (geliştirilmiş
IDE)
Yazıcı (printer)
Ekranda gözüken bilgileri
kağıt üzerine yazdırmaya yarar. Yazıcılar;
Nokta vuruşlu yazıcı (dot matrix):
9 iğneli ve 24 iğneli olabilir. Şerit takılarak kullanılır.
Mürekkep
püskürtmeli yazıcı(ink jet): Kartuş takılarak kullanılır. Renkli çıkış
alınabilir. 300 dpi -
lazer yazıcı (laser): 300 dpi- , dakikada 4, 8, 12 ...
sayfa baskı, toner kullanılır.
LCD Panel (Liquid Crystal
Display)
Bilgisayara bağlanılarak kullanılır. Bilgisayar ekranında
gözükenleri duvara yansıtmak amacıyla tepegözün üzerine konulur. Ekranda
gözükenler duvarda veya perdede geniş olarak görünür.
Kulaklık ve
Hoparlör
Bilgisayar tarafından üretilen veya kaydedilmiş sesleri
duymak için kullanılır.
Ses Kartı
CD kalitesinde, 16 bitlik, ses
alabilmek için kullanılır. Ses kartları sayesinde ses kaydı
yapılabilir.
Diğer Parçalar
Gözle görülen ve
dokunulabilen parçalar bilgisayar donanımını oluşturur.
Merkezi İşlem
Birimi-MİB (Central Processing Unit-CPU)
Bilgisayarın çalışmasını
düzenleyen ve programlardaki komutları tek tek işleyen birimdir. İşlem hızına
göre çeşitli modelleri vardır:
Pentium işlemci, 80486, 80386, 80286, 8088,
8086.
Merkezi İşlem Birimi, Aritmetik ve Mantık Birimi ile Kontrol
Ünitesinden oluşur.
Aritmetik ve Mantık Birimi (Arithmetic & Logic
Unit - ALU) : Dört işlem, verilerin karşılaştırılması, karşılaştırmanın sonucuna
göre yeni işlemlerin seçilmesi ve kararların verilmesi bu birimin
görevidir.
Kontrol Ünitesi (Control Unit - CU) : Işlem akışını düzenler,
komutları yorumlar ve bu komutların yerine getirilmesini sağlar.
Ana
Bellek (RAM - Random Access Memory- Rastgele Erişimli
Bellek):
Programların ve verilerin kullanıldıkları zaman geçici
olarak depolandıkları yerdir. MİB'de işlemler yapılırken ana bellekte saklanan
veriler kullanılır ve işlenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik
kesildiğinde ana bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (MB)'dır. PC'lerde
8, 16, 32, 64 MB ve katları bellekler kullanılmaktadır.
Veri Birimi
BYTE'dır. Bir Byte 8 Bittir.
1 Bit 0 ya da 1'den (kapalı devre=0, açık
devre=1) oluşur.
1 BYTE 1 karakter'dir.
1024 BYTE = 1 KiloByte'dır.
(KiloByte = KB)
1024 KB = 1 MegaByte'dır. (MegaByte = MB)
1024 MB = 1
GigaByte (GigaByte = GB)
1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)
RAM
BELLEK " Random Access Memory " : Rastgele erişimli bellektir. Istenilen
bölgesine bilgi depolanabilir, silinebilir, okunabilir, değiştirilebilir. Yalnız
elektrik kesintisi veya makineyi kapatma durumunda tüm bilgiler silinir.
ROM
BELLEK " Read Only Memory " :Sadece okunabilir bellektir. Bu bellek üretici
firma tarafından hazırlanmıştır. Bilgileri okunabilir fakat üzerinde bir
değişiklik yapılamaz. Bu bilgiler makineyi kapatma veya elektrik kesintisinden
etkilenmezler ve silinmezler. Kullanıcı tarafından verilen komutları işleme
koyar. RAM belleğe göre oldukça pahalıdır. Gelişen teknoloji ROM bellek ailesine
iki yeni türü daha kazandırmıştır.
PROM : Programlanabilen ROM
bellektir.
EPROM : Hem silinebilen hem de programlanabilen ROM
bellektir.
Ana Kart (Mainboard
-Motherboard)
Bilgisayarlardaki temel devre ve bileşenleri
üzerinde bulunduran kart. Ana kart, CPU, BIOS, bellek, depolama aygıtı
arabirimleri, seri ve paralel portlar, genişleme yuvaları ve ekran, klavye gibi
çevre ünitelerinin denetleyicilerini bulundurur. Bir PC’ yi daha iyi bir modele
çevirmek için ana kartı değiştirmek gerekir. Ana kartla birlikte sadece CPU
değil, ROM ve ana bellek de daha iyi modele geçirilmiş olur. Ancak bu işlem
sırasında genişleme kartlarının yeni ana kartla uyumlu olmasına dikkat
edilmelidir.
Windows XP Kurulumu
Öncelikle
bilgisayarımızın biosuna girip boot seçeneklerinden CD'den boot'u aktiv edin ve
Windows XP CD'sini CD-Rom'unuza yerleştirin.Bilgisayarı başlatın. Aşağıdaki
ekranla karşılaşınca hergangi bir tuşa basın.
XP Kurulumu
başlıyor...
İşte bu ekranla karşılaştığımızda bilgisayarımızda
"SATA" veya "SCSI" bir sabitdisk kullanıyorsak "F6" 'ya
basmalıyız.
Windows XP Kur başlatma dosyalarını yüklemeye devam
edecek ve bir süre için siyah bekleme ekranı ile
karşılaşacağız.
Kurulum bize ne yapmak istediğimizi soruyor.Biz
sıfırdan yükleme yapmak istediğimizden "Enter" tuşuna basıyoruz.Daha sonra
karşımıza gelen sözleşme ekranınıda "F8" tuşuna basarak
geçiyoruz.
Windows XP'yi kurmak istediğimiz sabit diski ve bölümü
seçip tekrar "Enter" tuşuna basıyoruz.
İşte önemli bir yol
ayrımındayız.Sabit diskimizde dosya yapısı olarak FAT32 'yi mi yoksa NTFS'yi mi
seçeceğiz. Ben dosya sistemini değiştirmek istemediğimden default olarak gelen
son seçeneği benimsiyorum ve devam etmek için "Enter" tuşuna
basıyorum.
Windows Kur bir inceleme gerçekleştirip
bilgisayarınızı yeniden başlatacak. Yeniden başlatma ekranında 15 saniye
beklemek yerine "Enter" tuşuna basarak manuel olarak yeniden başlatma işlemini
hızlandırabilirsiniz..Kurulum sırasında USBEHCI hatası ile karşılaşırsanız
yapmanız gereken şey bios'tan veya anakartın üzerinde bulunan jumperlardan USB
2.0 özelliğini disable yapmanızdır.
Yeniden başlatma ile
beraber Windows XP başlangıç logosu ile ilk kez karşılaşıyoruz ve asıl kurulum
işlemi başlıyor.
Aygıtların yüklendiğine dair ekrandan sonra ayar
pencereleri ardı ardına geliyor.Bölge ve Dil seçenekleri menüsünde ben şahsen
Türkiye'de olduğumdan özel bir ayar yapmadan "İleri" tuşuna basıyorum.
İsteyenler "Ayrıntılar" tuşuna basarak yüklenecek ingilizce dil seçeneğini
kaldırabilirler.Yükleme sırasında monitorünüz birkaç kez kapanıp açılabilir bu
sizi korkutmasın sadece algılama işlemi yapılıyor.
Diğer
ayar pencerelerinde de Windows XP Kur'un bizden istediklerini yazıp "İleri" tuşu
ile devam ediyoruz.
Bu ekranda bir yönetici parolası girmemiz
şart değil ,bu bölümü boş bırakıp sadece bilgisayar adını vemeniz de yeterli
olacaktır."İleri" tuşu ile sonraki ekrana geçiyoruz.Karşımıza gelen zaman
ayarları da doğruysa tekrar "İleri" 'ye basıp kurulumun diğer safhalarına
geçmemek için bir nedenimiz yok.
Ağ yüklemesinin sonunda bize
tekrar birkaç soru sorulacak.Bunları hiç karıştırmadan "İleri" tuşu ile
geçiyoruz.
Ve kurulum farklı yüklemelerle
sürüyor.
Bilgisayarımız yeniden başlatılıyor.Ve görünüm ayarlarını
onaylamamız isteniyor.Onaylamalardan sonra Windows XP sizi biraz
bekletebilir.
Tam işlemler bitti derken Windows XP'nin yeni bir ayar
penceresi ile karşılaşıyoruz."İleri" tuşuna basıyoruz ve yeni ayarlara
başlıyoruz. XP bilgisayarımızda sürücüsünü kurabildiği bir modem ve/veya ağ
kartı algılayıp onu sisteme kurduğu zaman bu ayarlarla karşılaşırız, ayarlar
kişiye özel yapılabilir ben ilk pencerede 2. seçeneği seçip "İleri" 3. pencerede
de herhangi bir ayar yapmayıp "Atla" tuşuna basıyorum.
Şimdiki ekranımız
ise Microsoft'un tartışılan etkinleştirme. Etkinleştirmeyi sonra yapmak
istediğimizi belirten şıkkı seçip "İleri" tuşuna basıyoruz.Ürün aktivasyonu
hakkında bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.Sonra karşımıza çıkan ekran bize
adımızı soracak ,yazıyoruz ve tekrar "İleri" tuşuna basıyoruz.
Ve işte bu
kadar Windows XP bize teşekkür edip hoşgeldiniz diyecek.
Evet masaüstü
ile karşı karşıyayız.Hepimize geçmiş olsun..
BIOS
Ayarları
CMOS, BIOS verilerini tutan yarı iletkene
verilen isimdir. (Complementary Metal Qxide Semiconductor). BIOS Setup'ı ilk
açtığınızda ekrana gelen menüye de CMOS Setup adı verilir. Ok tuşları ile
buradaki seçeneklerden birinin üzerine gelip enter tuşuna bastığınızda ya alt
menülere geçilir, ya da bu seçenekler zaten kendi başına birer komuttur; bu
komut yerine getirilir. BIOS Setup'ın tüm pencerelerinde olduğu gibi bu
pencereden de Esc tuşuna basılarak çıkabilir veya F10 tuşuna basarak yaptığınız
değişiklikleri kaydederek çıkabilirsiniz.
Not : BIOS ayarlarını
anlatırken "Enabled" ve "Disabled" terimlerini kullanacağız. Çoğu BIOS
ayarlarının karşısında bulunana bu seçeneklerden ilki yani, "Enabled" o ayarın
aktif olduğunu, "Disabled" ise devreden çıkarılmış olduğunu
gösterir.
Standart CMOS Setup
BIOS
Ayarları
CMOS, BIOS verilerini tutan yarı iletkene
verilen isimdir. (Complementary Metal Qxide Semiconductor). BIOS Setup'ı ilk
açtığınızda ekrana gelen menüye de CMOS Setup adı verilir. Ok tuşları ile
buradaki seçeneklerden birinin üzerine gelip enter tuşuna bastığınızda ya alt
menülere geçilir, ya da bu seçenekler zaten kendi başına birer komuttur; bu
komut yerine getirilir. BIOS Setup'ın tüm pencerelerinde olduğu gibi bu
pencereden de Esc tuşuna basılarak çıkabilir veya F10 tuşuna basarak yaptığınız
değişiklikleri kaydederek çıkabilirsiniz.
Not : BIOS ayarlarını
anlatırken "Enabled" ve "Disabled" terimlerini kullanacağız. Çoğu BIOS
ayarlarının karşısında bulunana bu seçeneklerden ilki yani, "Enabled" o ayarın
aktif olduğunu, "Disabled" ise devreden çıkarılmış olduğunu
gösterir.
Standart CMOS Setup
Ana Menüden bu bölüme
girdiğinizde, temel sistem ayarları ve sistem saati ile ilgili seçeneklere
ulaşırsınız.
Date/Time : Sistem saatini ve tarihini buradan
ayarlayabilirsiniz. Aslında sistem saatini ve
tarihini Windows veya DOS'tan
da ayarlayabilirsiniz. İşletim sistemlerinin saat ve
tarihleri
BIOS'dakilerden farkı olmaz. Tarih konusunda küçük bir not düşmek
gerekli. Yıl iki basamaklı
görünüyorsa 2000 yılı sorununuz olabiliyor. Yani
2000 yılında tarih 00 olarak görünecektir.
Sistem ve uygulamalarınızın tümü
1900 yılı gibi algılayabilir. Ancak uzunca bie süredir
anakartlarda bu sorun,
yıl dört haneye çıkarılarak giderilmiştir ve tarihin 2079 yılına
kadar
gösterilmesi sağlanmıştır. Tabi anakartlarda bu sorunun çözülmesi her
şeyi halletmeyebilir;
bazı kritik yazılımlarda tarih yazılım tarafından
belirleniyor olabilir. Bu durumda yazılımların güncellenmesi
gerekir.
Sabit Diskler : BIOS ve anakartlar 4 IDE sürücüye (sabit disk
veya CD-ROM) destekler.
IDE disketlerinizin ayarlarını "Hard Disks" adlı bu
bölmede görebilirsiniz. Ancak sisteminizdeki
IDE CD sürücüler veya SCSI
sürücüler burada görünmez. Burada disklerinizin MODE bilgisini tüm
disk
sürücülerinizin için AUTO olarak seçmenizi öneririz. Böylese BIOS, POST
sırasında
diskinizin özelliklerini belirleyip sistemi ona göre açabilir. BIOS
diskinizi bu şekilde, ana
BIOS Setup menüsünden "IDE HDD Auto Detection"
seçeneği ile BIOS'un diskinizi bulmasını
sağlayabilirsiniz. Hard Disk
bölmesindeki parametreler diskinizin kafa, silindir, sektör sayısı
ve
teknoloji ile ilgili bazı bilgiler içerirler. Nadirende olsa BIOS bazı diskleri
otomatik
olarak tanımayabilir. Bu durumda disk türünü (Type)
"User"(Kullanıcı) olarak seçip disk üzerinde
yazan bu parametreleri elle
girerek diskinizi tanıtabilirsiniz. Neyse ki günümüzde tüm yeni
anakartlarda
"IDE HDD Auto Detection" seçeneği vardır ve bu çoğu diski tanımamazlık
etmez.
Disk Sürücüler : Hemen hemen her PC'de bir disket sürücü vardır.
Hatta bazılarında iki tane
olabilir. İşte bu bölmeden disket sürücünüzün
tipini seçeceksiniz. Tek bir disket sürücünüz
varsa bunu 1.44M, 3.5" olarak
seçebilirsiniz. Diğer disket sürücü (Drive B) ise "Not
Installed"
(Kurulmamış) olarak bırakılır. Günümüzde çoğu disket sürücü
1.44MB'lık diskleri okur. Bir ara
2.88MB'lık disket sürücülerde çıktı ama bu
kapasiteye sahip diskler pek yaygınlaşmadığından sürücüleride
yaygınlaşmadı.
Video : Bu, monitörünüzün tipi ile ilgili bir ayardır. Eskiden
40 veya 80 sütunluk CGA
monitörler veya mono monitörler varken bu ayar işe
yarardı. Artık hep renkli VGA veya SVGA monitörler kullanıldığı için bu ayar
EGA/VGA olarak bırakılıyor.
Halt-On : POST, yani BIOS'un
gerçekleştirdiği donanım testleri sırasında bir donanım hatası
ile
karşılaşılırsa sistem durur. Halt-On seçeneği ile bazı hataların dikkate
alınmamasını, POST
işleminin devam ederek sistemin açılmasını
söyleyebilirsiniz. Bu seçenekler aşağıdaki gibidir.
No errors POST hiçbir
hatada durmaz.
All errors BIOS bir hata tespit ettiğinde durur ve size bu
hatayı düzentmeniz için uyarıda bulunur.
All, But Keyboard POST klavye
hataları dışındaki hatalarda durur.
All, But Diskette POST disket sürücü
hataları dışındaki hatalarda durur.
All, But Disk/Key POST klavye ve disket
sürücü hataları dışındaki hatalarda durur.
Bellek Bilgileri : Bu alandaki
bilgilerde değişiklik yapamazsınız. Burada geleneksel (base),
uzatılmış
(extended) ve diğer bellek kapasiteleri hakkında bilgi yer alır.
BIOS
Features Setup
CPU Internal Core Speed : Bu sayıdaki ekran
görüntüsünde görülmese de bazı anakartların
özelliğine bağlı olarak burada
işlemcinin hızı görünür. (233MHz, 300MHz gibi). Bazı BIOS'larda
bu
değiştirilebilir değildir. Ancak yeni Abit, Chaintech gibi anakartlarda işlemci
terfileri
için bu bir seçenek olarak verilmiştir ve işlemci hızını anakart
üzerindeki karmaşık jumperler
ile değil doğrudan BIOS yazılımından
ayarlamanıza izin verir. Bazı BIOS'larda ana menüde CPU&CHIPSET SETUP adlı
ayrı bir bölümde de yer alabilir.
Virus Warning : Bu seçenek "Enabled"
konumuna getirilmişse diskin boot sektöründe veya bölmeleme
tablosunda
(partition table) kazara veya virüsler marifeti ile değişiklik yapılması
engeller.
Boot virüsleri için güzel bir önlemdir. Ancak diski FDISK ile
biçimlerken veya Windows 9x
kurulurken de bu bölmeler değiştirildiği için, bu
seçenek "Disabled" konumuna getirmezseniz,
diski FDISK ile bölmeleyip format
atamazsınız. Anakart kitapçığınızda bu seçeneğin sürekli
"Disabled" konumda
tutulması gerektiği de yazıyor olabilir. Bunun nedeni, yeni
işletim
sistemlerinin bunu gerektirmesidir.
CPU Internal Cache : Bazı
BIOS'larda "CPU Level 1 cache/CPU Level 2 Cache" olarak da görünür.
Yeni PII
işlemcilerde önbellek işlemci üzerindedir. Sık kullanılan bazı bilgiler disk
veya
sistem belleği (RAM) yerine, geçici olarak hızlı önbellekte tutulabilir.
Böylece bazı işlemler
daha hızlı gerçekleştirilir. Sisteminizin performansını
artırmak için bu seçeneği sürekli
"Enabled" konumunda
tutmalısınız.
BIOS Update : BIOS yongası ile bütünleşik BIOS güncelleme
modülünün işlemciye gerekli bilgileri
iletmesini sağlar. Enabled konumunda
durmalıdır.
CPU Fast String : Performansı artırır. Bu yüzden "Enabled"
konumda olması gerekir.
Bazı BIOS'larda bulunmayabilir.
Quick Power On
Self Test : POST işleminin 4 kez yerine (bazı PC'lerde 3 kez) bir
kez
yapılmasını sağlar. Sistemin hızlı açılmasını sağlamak için "Enabled"
konumuna getirebilirsiniz.
Boot Sequence : PC'niz açıldığında BIOS'un
işletim sistemi için önce hangi sürücüye bakması
gerektiğini söyler.
Sisteminizi açılış disketi ile açacaksanız bu sırayı A, C ...
olarak
değiştirebilirsiniz. Normalde ise açılışın hızlanması için C, A ...
olarak durmalıdır. Yeni
BIOS'larda sistemin CD-ROM'dan veya diğer
sürücülerden açılması için CD-ROM, E, F, LS/ZIP gibi
seçenekler de
bulunur.
HDD Sequence SCSI/IDE First : Bazı yeni BIOS'larda SCSI ve IDE
diskleri bir arada kullananlar
için konulan bu yeni seçenek, SCSI'ye
ayarlandığında sistemin SCSI sürücüler üzerinde birden
fazla işletim
sisteminin boot edilmesinde de kullanılabilir.
Boot Up Floppy Seek : Bu
seçenek "Enabled" konumda ise açılışta disket sürücü bir kez aranır.
Ama
"Disabled" konumda ise sistem ara sıra disket sürücüyü yoklayarak doğru çalışıp
çalışmadığını
kontrol eder. Sisteminizin ara sıra işlem yapmayı kesip disket
sürücüyü aramasını istemiyorsanız
"Eisabled" konumuna getirin; çünkü default
ayarı "Disabled" dır.
Floppy Disk Access Control : Bazı BIOS'larda
bulunan bu ayar, sabit diskten disket sürücüye
dosya kopyalamasını engeller.
R/W (Read/Write) seçilmişse, diskete yazdırma yapılabilir ve
disket
okunabilir.
IDE HDD Block Mode Sectors : Bu seçenek, disketlerde veri
transferi başına bir sektör yerine
her transferde birden fazla sektörün
işleme alınmasını sağlayarak disk performansını artırır.
Tüm yeni diskler bu
özelliği destekler. Bu tür yeni disketlerde seçenek "HDD Max"
olmalıdır.
Boot Up NumLock Status : Klavyenizin sağındaki numerik tuş
dizisi-klavyenizde NumLock tuşu
basılı ise - rakamları yazmak için de
kullanılabilir, ok ve fonksiyon (sayfa yukarı/aşağı
kaydırma, metin
sonuna/başına gitme vs.) tuşları olarak da. BIOS'ta bu seçeneği "On"
durumuna
getirirseniz; sistem açıldığında NumLock tuşuna basmışsanız gibi
olur ve numerik klavye rakamları
yazar.
Boot Up System Speed : Yeni
bazı BIOS'larda bulunan bu ayarı, sistemin işlemci hızınıza uygun
olarak
açılması için "High" konumuna getirmelisiniz. "Low" konumda iken sistem dahili
veriyolu
hızında açılır. Bazı çok eski çevre birimleri ve oyunlar bu hıza
alışık olmadığı için, Low
seçeneği konulmuştur. Normalde "High" konumda
durmalıdır.
Gate A20 Option : Bu seçenek, sistemin 1 MB üzerindeki
uzatılmış belleği (extended memory)
nazıl kullanacağı ile ilgilidir. "Fast"
seçilmişse, sistem yonca seti Gate A20'yi kontrol eder.
"Normal"e
ayarlanmışsa, klavye denetçisindeki bir pin bunu denetler. Gate A20'yi "Fast"
olarak
seçmek, özellik Windows ve OS/2'de sistem performansını
artırır.
Typematic Rate : Üç seçenek halinde bulunur. (Bazı BIOS'larda,
"BIOS Features Setup" ekranının
sağ tarafında yer alır.) Klavyede bazılı
tutulan bir tuşun tekrarlanma hızını ayarlayan bu
seçeneklerden ilki
'Typematic Rate Setting' dir ve "Enabled" konumuna getirildiğinde ikinci
ve
üçüncü seçeneklerin ayarlanabilmesini sağlar. "Typematic Rate (chars/sec)"
adlı ikinci seçenek,
klavyede bir tuşu basılı tuttuğunuzda, saniyede aynı
karakterden kaç adet yazılacağını belirler.
Pek gerekli bir ayar olduğu
söylenemez. Üçüncü ayar olan Typematic Rate Delay ise, bir klavye
tuşunu
basılı tuttuğunuzda aynı karakterin tekrarlanarak yazılması için arada kaç
milisaniye
süre olması gerektiğini belirler.
Security Option :
Sisteminize ve BIOS Setup'daki ayarlara başkalarının ulaşamaması için
BIOS
Setup'tan nasıl şifre koyabileceğinizi biraz ileride açıklayacağız. Bu
seçenek ise bu şifrenin
sistem için mi BIOS Setup için mi olması gerektiğini
belirler. Hani bazen BIOS Setup'ta şifre
koymanıza rağmen sistem takır takır
açılır, yoksa sistemin şifre özelliği çalışmıyor mu diye
sinirleriniz bozulur
ya... İşte o zaman bu ayar "Startup" konumuna getirilmiş demektir. Oysa
bu
ayar "System" konumuna getirilirse, sistem açılışta şifre sorar ve şifreyi
girmeden PC'nizi
açamazsınız.
PS/2 Mouse Function Control : Yeni
sistemlerde fare bir *** portuna değil, yuvarlak bir PS/2
portuna bağlanır
(tabii bunun için PS/2 farenizin olması gerekir.) İşte bu ayar "Auto"
ise
sistem açılışta PS/2 fareyi tanır ve IRQ12'yi bu fareye ayırır. Aksi
halde IRQ12 başka kartlara ayrılabilir.
PCI/VGA Palette Snoop : Bazı
grafik kartları (örneğin grafik hızlandırıcılar ve MPEG kartları)
standart
VGA olmayabilir ve renkleri düzgün şekilde göstermeyebilir. Bu ayarın "Enabled"
yapılması sorunu giderir. "Disabled" olarak bırakılması önerilir.
OS/2
Onboard Memory > 64MB : OS/2 işletim sistemi ile birlikte 64MB'tan büyük
DRAM
kullanıyorsanız bu ayarın "Enabled" yapın. Aksi halde "Disabled"
olsun.
Video ROM BIOS Shadow : Bu ayar "Enabled" yapıldığında video
BIOS'unun ROM tipi bellekten
RAM tipi bellek ROM'dan hızlı olduğu için,
"Shadow" adı verilen bu işlem sayesinde sistem
performansı artar. Hemen bu
seçeneği altında bir dizi bellek adresi göreceksiniz. Bunlar ROM
kullanan
diğer kartlara aynı işlemi uygulamak içindir. Ancak kitapçıklarına bakarak bu
kartların
hangi adresleri kullandığını öğrenmeli, ona göre bu seçenekleri
"Enabled" konuma getirmelisiniz. Çünkü bu işlem 640-1024K arasındaki bellekten
çalar.
CHIPSET Features Setup
Anakartın yonga seti ile
ilgili ayarlar bu kısımda bulunur. Günümüzde çoğu anakartta bulunan
yonga
seti ve bellek ayarları ile ilgili seçenekleri bu bölümde
anlatacağız.
EDO Auto Configuration : Bu ayar genelde default olarak 60
ns'ye ayarlanmıştır.
50 veya 70 ns'lik EDO RAM'ler kullanıyorsanız bu ayarı
50 veya 70 ns'ye getirebilirsiniz.
EDO RAM ile ilgili teknik bilgiler içeren
diğer ayarları olduğu gibi bırakmanız önerilir.
SDRAM Configuration :
Sisteminizde SDRAM tipinde bellek kullanıyorsanız belleklerinizin
hızını
burada belirleyebilirsiniz. LX yonga setli anakartlarda bu ayar 8, 10
veya 12 ns olabilir.
BX anakartlar için geliştirilen 100MHz'lik belleklerde
ise bu ayar 6 veya 8 ns olmalıdır.
SDRAM ile ilgili teknik bilgiler içeren
diğer ayarları olduğu gibi bırakmanız önerilir
8/16 Bit I/O Recovery Time
: 8 ve 16 bitlik ISA kartlar için zamanlama. Dafault
ayarlarda
bırakılmalıdır.
Memory Hole at 15M-16M : Bu ayarı "Enabled"
yapmak, belleği 15-16 MB arasındaki kısmını bu
ayarı özellikle gerektiren ISA
kartlara ayırır. Sisteminizde bu tür bir ISA kart yoksa ve bu
ayar "Enabled"
edilmişse sistem belleği 1 MB az görünebilir. Özel bir durum olmadıkça bu
ayarı
"Disabled" olarak bırakın.
PCI 2.1 Support : Bazı BIOS'larda
bulunan bu ayar PCI 2.1 standardının desteklenmesini sağlar.
"Enabled"
konumda tutulmalıdır.
DRAM are xx bits wide : Pariteli bellek
kullanıyorsanız bunlar 36 bit'lik olarak kabul edilir.
Örneğin iki pariteli
bellek modülü varsa bu ayar 72 olarak görünür. Paritesiz bellekler ise
32
bitliktir. Yine iki bellek modülü varsa bu ayar 64 olarak
görünür.
Data Integrity Mode : Hata düzeltmeli (ECC) bellek
kullanıyorsanız bu ayar ECC yapılmalı, aksi
halde Non-ECC olarak
bırakılmalıdır.
Onboard Serial Port 1 : Birinci seri portun bellek
adresini ve IRQ'sunu gösterir. Bazı dahili
modemler bu portu (*** 1) kullanır
ve seri portun iptal edilerek dahili veriyoluna
yönlendirilmesini gerektirir.
Bu durumda Seri port "Disabled" ayarına getirilir. Seri Port 1'in
default
bellek adresi ve IRQ'su 3F8H/IRQ4'tür.
Onboard Serial Port 2 : İkinci
seri portun bellek adresini ve IRQ'sunu gösterir. Seri port 1 için
söylediklerimiz bu port için de geçerlidir. Seri Port 2'nin default bellek
adresi ve IRQ'su 2F8H/IRQ3'tür.
Onboard Parallel Board : Paralel portun
bellek adresini ve IRQ'sunu gösterir. Default değeri
378H/IRQ7'dir. Bir PC'ye
paralel portlu giriş çıkış (I/O) kartı bağlanarak paralel port sayısı
üçe
çıkarılabilir. Ancak bu bellek adresi ve IRQlarında çakışma
olmamalıdır.
Paralel Port Mode : Default ayar "Normal" dir. Bu, portun
normal hızda ama tek yönlü
çalışmasını sağlar. EPP modu portun çift yönlü ve
maksimum hızda çalışmasını, ECP çift yönlü ve
maksimum veri transfer hızında
daha hızlı çalışmasını, ECP+EPP modu ise normal hızda çift yönlü
çalışmasını
sağlar. Özellikle tarayıcı, yazıcı gibi cihazlar bu modları
kullanabilir.
ECP DMA Select : ECP modu hızlıdır ama bir DMA (Direct
Memory Access - Doğrudan Bellek Erişimi)
kanalının kendisine ayrılmasını
ister. Seri porta ECP veya ECP+EPP modlarından birini kullanan
bir aygıt
takmışsanız ve seri portu buna göre ayarlamışsanız işte bu seçeneği default
ayarı
olan "Disabled" dan çıkarıp DMA 1 veya 3 kanalına
ayarlamalısınız.
UART2 Use Infrared : Bu ayar "Enabled" konuma
getirildiğinde anakart üzerindeki infrared
özelliği devreye girer ve ikinci
seri UART portu anakart üzerindeki infrared konnektörüne
ayırır. (Infrared
cihazlar, kablo gerektirmeden kızıl ötesi ışınlarla PC ile veri
alış
verişinde bulunurlar; ancak bunun içinde sisteme bu konnektör yardımı
ile bir IrDA cihazlar
pek piyasaya çıkmadığı için bu ayarı "Disabled" konumda
tutabilirsiniz. )
Onboard PCI IDE Enabled : Bu ayarı kullanarak IDE
kanalını, ikinci IDE kanalını veya her
ikisini birden ("both" seçeneği ile)
aktif konuma getirebilirsiniz. Normalde her iki IDE
kanalını da açık
tutmalısınız, ancak sadece SCSI sürücüye sahip sistemler için her iki kanal
da
"Disabled" konuma getirilebilir.
IDE Master/Slave PIO/DMA Mode :
IDE kanallarına (0 ve 1) master ve slave olmak üzere ikişerden
dört IDE
sürücü bağlanabilir. IDE aygıtları farklı modlarda (0, 1, 2, 3) sahip olduğu
için
bunların bağımsız olması gerekir. IDE sürücüleriniz optimum performansa
göre ayarlanır.
CPU Warning Temperature : İşlemci ısısı kaç dereceye
gelince sistemin alarm vereceğini belirler.
İşlemci ısısının üst ve alt
limitlerini buradan belirleyebilirsiniz. İşlemci ısısı belirlenen
limitleri
aşarsa sisteminize kurulu uyarı mekanizması devreye girer.
Current CPU
Temperature : Anakartınızda ısı sensörleri varsa, bu alan işlemci ısısını
gösterir.
Current System Temperature : Sisteminizde (anakartın çeşitli
yerlerinde) ısı sensörleri varsa,
bu alan sistem ısısını
gösterir.
Current CPUFAN 1/2/3 Speed : Anakartınızda bu iş için bir
denetleme sistemi varsa sisteminizdeki
üç CPU fanının hızını
gösterir.
POWER Management Setup
Bu bölümde sisteminizin
güç tüketimini azaltmak için için ayarlar bulunur.
Power Management : Güç
yönetim modlarının ana denetim masasıdır. Ayarı "Max Saving"e
getirirseniz
sistem kısa bir süre kullanılmadan durursa güç tasarruf moduna
geçer. "Min Saving"de de aynı
işlem olur ama bu sefer sistem güç tasarruf
moduna daha uzun sürede geçer. "Disabled" seçeneği
tüm güç yönetim modunu
tümüyle devreden çıkarır. "User Define" seçeneği ise bu bölümdeki
diğer
seçenekleri ayarlanabilir konuma getirerek, kullanıcının kendi
tercihlerini yapabilmesini sağlar.
PM Control By APM : Sisteminizde
gelişmiş güç yönetimi yüklüyse bu seçeneği "Yes" olarak
ayarlamak güçten daha
fazla tasarruf sağlar.
Video Off Option : Bu seçenek monitörün ne zaman
güç koruma tasarruf geçirilebileceğini gösterir.
All Modes Off (tüm modlarda
kapama);
Always On (daima açık);
Suspend Off (suspend modunda
kapama)
Susp, Styb Off (suspend ve standby modlarında kapama) seçenekleri
vardır.
Video Off Method : Monitörün ne şekilde askıya alınacağını
belirler. Şu seçenekler olabilir:
DPMS, Blank Screen, V/H Sync+Blank. DPMS (
Display Power Management - Görüntü Güç Yönetimi )
özelliği, ekran kartınızı -
tabii bu VESA DPMS özelliği destekliyorsa - denetler. Blank Screen
sadece
ekranı karartır ve sadece güç yönetim özelliği olmayan monitörlerde
kullanılır.
V/H Sync+Blank seçeneği ekranı karartır ve yatay/dikey taramayı
kapatır. Yeni monitör ve ekran
kartlarında DPMS seçeneği
kullanılır.
Video Off After : Sistemin sırayla daha düşük güç koruması
modlarından daha yüksek olanlara
geçmesini sağlamışsanız, hangi modda
monitörün kapanacağını belirler.
Modem Use IRQ : Sistemi modem sinyali
ile uyandıracaksanız, varsa bu seçenekte modeminizin
IRQ'sunu
seçmelisiniz.
PM Timers : Bazı BIOS'larda, bu pencerenin çizgilerle
sınırlanmış ayrı bir bölümünde bulunan
PM Timers ayarları güç yönetim
zamanlarını belirler. Bu bölümde diski güç tasarruf moduna
geçiren "HDD Power
Down" süresi, ve sistemin Uyku, Bekletme ve Askıya Alma (Doze,
Standby,
Suspend) modlarına geçmeleri için gerekli süreler ayarlanabilir.
Sistem bir aktivite olunca,
örneğin klavyede basılan bir tuş ilgili IRQ
kanalına sinyal gönderince tekrar harekete geçer.
Power Up Control : Yine
aynı pencerede ayrı bir bölmede yer alan bu grupta ayrı bir bölmede
yer alan
bu grupta sistemin ne zaman otomatik açılacağını belirlenir. 'Soft-Off'
özelliğine
sahip anakartlarda sistem bir düğme ile veya yazılım aracılığı ile
kapatıldığında elektrik
doğrudan kesilmez, sistem askıya alınır.
PWR
Button<4 sec : Bu ayar 'Soft Off'a getirildiğinde PC açma/kapama düğmesi 4
saniyeden
sistem normal olarak kapanır. Suspend seçeneğinde ise düğmenin iki
yönlü işlevi vardır; 4
saniyeden az basıldığında sistem uyku moduna geçer.
"No Function" seçeneğinde ise düğme 4
saniyeden az basılı tutulduğunda
Soft-off düğmesinin bu işlevi devreden çıkarır. Bu ayarlardan
bağımsız olarak
düğme 4 saniyeden fazla basılı tutulduğunda sistem elektriği kesilerek
kapanır.
PWR Up On Modem Act : Bu seçenek "Enabled" duruma getirildiğinde
bilgisayar kapalı durumdayken
modemden gelen bir sinyalle (modeme bağlı
telefon numarası arandığında) açılır. Ancak işletim
sistemi hemen devreye
girmediği için modem aracılığı ile bir faks, dosya vs. gönderiliyorsa,bu ilk
denemede gerçekleşmez.
Automatic Power Up : Sisteminizin günün
belirlediğiniz saatlerde otomatik olarak açılmasını sağlar.
PNP/PCI
Setup
Bu pencerede BIOS'u kullanmak yerine PCI veriyolu
yuvalarını ayarlayarak Tak Çalıştır (PnP)
işletim sistemlerinden yararlanmak
için gerekli seçenekler bulunur. Ayarların karşısında "Yes"
seçilmişse
işletim sistemi aygıtla ilgili kesmeleri kendi ayarlar. Tak Çalıştır işletim
sistemi
kullanmıyorsanız veya kesme ayarlarının (IRQ) sizin ayarladığınız
gibi kalmasını istemiyorsanız bu "No" ayarları seçilmelidir.
PnP Os
Installed : Tak Çalıştır destekli bir işletim sistemi kullanıyorsanız (OS/2, Win
95/98) bu ayarı "Yes" yapın.
Resources Controlled By : Tak Çalıştır
BIOS'lar tüm boot işlemlerini ve Tak Çalıştır aygıtları
kontrol edebilir. Bu
ayar 'Auto'ya getirilirse tüm IRQ ve DMA atamaları kaldırılır; çünkü BIOS
bu
işlemi devralır. Bu ayar tüm PCI yarıkları için ayrı ayrı olabilir (4'e kadar).
Bu durumda
"Recourses Controlled By" yerine Slot 1 IRQ, Slot 2 IRQ vs.
seçenekleri vardır. Tak Çalıştır
işletim sistemlerinde tümü de Auto'ya
getirilebilir.
IRQ n Assigned to : Tak Çalıştır olmayan kartlar ve
aygıtlar belirli bir IRQ'da çalışmak
isteyecektir. İşte bir IRQ'yu (kesme
istemi) Tak Çalıştır olan veya olmayan kartlara göre
buradan
ayarlayabilirsiniz. Tak Çalıştır olmayan bir aygıt veya kart bu IRQ'ya takılmış
ise
bu seçenek "Legacy ISA" (bazı BIOS'larda "No/ICU") olarak ayarlanmalıdır.
Tak Çalıştır
kartlarda ise ayar "PCI/IS PnP" (bazı BIOS'larda "Yes")
olmalıdır. Aynı şekilde "DMA n Assigned
To" diye bir seçenek de vardır. Aynı
şey bu DMA ayarı için de geçerlidir.
Load BIOS Defaults
Bazı
kullanıcılar, ana menüdeki bu seçeneğini, BIOS'u fabrika ayarlarına getirmeye
yaradığını düşünür. Ancak tüm yüksek performans özelliklerini kapatan bu
seçenek, BIOS ayarları ile ilgili herhangi ciddi bir problem ile
karşılaştığınızda kullanılır. Seçeneğin üzerine gelip Enter tuşuna bastığınızda
işlemi onaylayıp onaylamadığınıza dair bir soru ekrana gelir.
Klavyede Y (Yes
- Evet) tuşuna basarsanız işlem onaylanır ve Default BIOS ayarları yüklenir, N
(No - Hayır) tuşuna basarsanız işlem iptal edilir.
Load Setup
Defaults
İşte bu BIOS'un optimize edilmiş fabrika ayarlarını yükler. Ancak
kullanılan aygıtlar, işletim
sistemi vs. sistemden sisteme değiştiği için bu
fabrika ayarlarının yüklemesi her zaman optimum
performans sağlıyor anlamına
gelmez. Ayarlarınızı yukarıdaki açıklamalara göre yapmalısınız.
Burada da
standart Setup ayarlarını yükleme işlemi aynıdır.
Supervisor/User
Password
Supervisor Password, hem BIOS Setup'a hem de sisteme şifre koyar.
Yani şifreyi yazmadan BIOS
ayarlarına da giremezsiniz, PC'niz de açılmaz.
(Ancak BIOS Features Setup kısmında anlattığımız
"Security Option" ayarına
dikkat!) User Password ise sadece PC'nin açılışına şifre koyar.
Sisteminiz
ilk geldiğinde şifresizdir. İlk kez şifre girerken yazdığınız şifreyi
kontrol
amacıyla iki kez girersiniz. Şifreyi kaldırmak içinse bu seçeneklere
basıp şifre yazma satırını
boş bırakmanız yeterlidir.
HDD Low Level
Format
Bazı BIOS'larda bulunan bu seçenek sabit diske düşük seviyeli format
atar. Bir anlamda disk
yüzeyini kazır diyebiliriz. Çok tekrarlanması diski
bozabilir. Bu yüzden disk gözden
çıkarılmadan kullanılmayacak bir format
işlemidir.
Save & Exit Setup
BIOS Setup'da yaptığınız
değişikliklerin hiçbiri BIOS'a kaydedilmeden devreye girmez. İşte bu
seçeneğe
'Enter'leyip Y tuşuna basarak yaptıklarınızı kaydedecek ve tekrar sistem
açılışına
geri döneceksiniz. Yaptığınız değişiklikleri kaydetmeden önce bir
hata yapmadığınızdan emin olun.
Exit Without Saving
Yaptığınız
değişiklikleri kaydetmeden, yani bu değişiklikleri işleme sokmadan BIOS
Setup'tan
çıkmak için bu seçeneğin üzerine gelip Enter tuşuna basın. Yine
olay için klavyede Y tuşuna
bastığınızda sistem açılışına geri
dönecektir.
-> BİOS HATA MESAJLARI
Bir uzun iki kısa beep :
Ekran kartınızda bir sorun var. Ekran kartı kablosu yerinden çıkmış olabilir
yada ekran kartınız bozuk.
Tek kısa beep : Anakartın bellek tazeleme
devresi sorunlu
CMOS Battery has failed : CMOS pili zayıflamış. Değişmesi
gerekir.
CMOS checksum error : CMOS'un bozulduğunu gösterir. (CMOS pili
bozuk veya zayıf olabilir)
Disk boot failure, insert system disk and
press enter : Sistem boot edemiyor. HDD bağlantısında sorun olabilir, HDD aktif
partition tanımlanmamış olabilir, biostan HDD tanımlanmamış olabilir, HDD bozuk
olabilir, HDD nizin system dosyaları silinmiş olabilir.
Keyboard error :
Sisteme bağlı bir klavye yok. Klavyenin kablosu hatalı takılmış olabilir, klavye
bozuk olabilir, klavye girişinde sorun olabilir.
Primary Slave Failed :
Hatalı HDD tanıtımı. Yada daha önceden bilgisayara takılı olup daha sonra
çıkarılan ve biostan kaldırılmayan hddler söz konusu olunca böyle
yapar.
Floppy Disk Failed : Disket sürücünüze erişelimiyor. Kablolarının
düzgün takılıp takılmadığından emin olun. Eğer değiştrincede hata devam ediyorsa
sürücünüzde sorun vardır.
Cache memmory bad, or not enabled cache ! :
Cache bellek bozulmuş olabilir. Yada cache bellek anakart ile
uyumsuz.
DMA Error : Doğrudan Erişimli Bellek devrelerinde sorun var.
Anakartı değiştirin.
FDisk
Çekmek
Sabit diskini mümkün olan en düşük ücrete
bölümlemek isteyenler için en iyi seçenek bir DOS uygulaması olan FDISK’dir.
Ancak bu programı kullanmak için önce sabit diskiniz üzerinde bulunan tüm
verileri bir CD-Rom veya bant sürücü üzerine kesinlikle yedeklemelisiniz. Fdisk
varolan verileri uyarmadan siler. Eğer bilgisayarınızda herhangi bir işletim
sistemi yüklü değilse Fdisk’i düşünmeden kullanabilirsiniz. Bilgisayarınızda
kurulu bir Windows sistemi mevcutsa verileriniz kaybolabilir.Başlangıç
disketimizi disket sürücümüze yerleştiriyoruz ve bilgisayarımızı çalıştırıyoruz.
Biraz yükleme yapıldıktan sonra karşımıza gelecek olan mönüden "CD-ROM desteği
olmadan başlat" seçeneğini işaretleyip "Enter" liyoruz.
Kısa bir
süre sonra ekranda sadece "A:>" komut satırını göreceğiz."Fdisk" yazıp enter
tuşuna basıyoruz.
Bu yazını kısaltılmışı şu : "Diskinizi FAT32
olarak formatalayacaksanız E tuşuna, FAT16 olarak formatlayacaksanız H tuşuna
basınız.". Biz diskimizi FAT32 olarak formatlayacağız. FAT16 ile hem 2,1 Gb'dan
daha büyük bölümleri desteklemez, hemde dosyaları FAT32'ye göre daha savurgan
kullanır. Burayı "E" tuşuna basarak, ingilizce ise " Y " tuşuna basıyorsunuz ve
Enter diyorsunuz.
Karşımıza bir menü daha çıkacak ... "1."
seçeneği seçip bekliyoruz.Yani "DOS bölümü veya Mantıksal DOS Sürücüsü oluştur"
seçeneğini.
Sürücü bütünlüğünün doğrulanması gösterge 100%'e
vardığında bitecek.
Menüler birbiri ardına geliyor ekrandaki 3
seçenekten birini seçmek için yine "1" tuşuna basıyoruz.Bu da "Birinci DOS
bölümü oluştur" seçeneğidir.
Bu komutun ardından ekrana gelen
durum göstergesinde sürücü bütünlüğünün tamamlanmasını bekleyip bitiminde
;
gelen "Kullanılabilecek en fazla alanı ayırmak ve bölümü etkin
yapmak istiyor musunuz?" sorusuna "H" cevabını veriyoruz. Çünkü harddiskimizi
birden fazla alana ayıracağız. C:, D: gibi. (Eğer tüm alanın C: sürücüsünde
olmasını istiyorsak E tuşuna basıyoruz ve işimiz burada
bitiyor.)
Sürücü bütünlüğünün tamamlanmasını
bekleyip,
ayırmak istediğiniz alanın genişliğini verip Enter'e
basıyoruz.Ben burada "%50 lik bir bölümleme seçtim. İsterseniz buraya MB
cinsinden de bir rakam girebilirsiniz. %'lik birim girmeniz şart
değil.
Böylece sabit diskimizin C: bölümünü oluşturmada ilk adımı
atmış olduk.
Escape tuşuna basarak Fdisk ana menüsüne gelip 2'yi
seçerek "C:" bölümünü "Etkin Bölüm" olarak atayacağız.
Şimdi
karşımıza gelen mönüde "1" yazıp "Enter" tuşuna basın.
Evet.
Sonunda C: bölümünü hazırladık.
Şimdi yine Escape tuşu ile ana
mönüye dönüp 1. seçeneği olan "DOS bölümü veya mantıksal DOS sürücüsü oluştur" u
seçiyoruz,
Şimdi açılan menüde de "Uzatılmış bölümü oluştur" yani
2. seçeneği seçerek HD'imizin D: bölümünü oluşturmak için Fdiske devam
ediyoruz.
Burada ilk ayırdığınız bölümden sonra kalan kısmın
boyutu 2. bölüm olarak oluşturulmak üzere "Default" olarak geldiğinden bize
düşen "Enter" tuşuna basmaktır.
Uzatılmış disk bölümü de böylece
yaratıldı.
Ama bölüm ismi tanımlamadan bu diskleri
kullanamazsınız."Uzatılmış bölümü oluştur" devam etmek için Escape'e
bastığımızda sürücü bütünlüğü doğrulanmaya başlayacak ve
sonra,
Fdisk menüsü karşınıza mantıksal sürücüleri
yaratabileceğiniz seçenekler ekranını görüntüleyecektir. Bu ikinci bölüm
içerisinde birden çok sürücü yaratabiliriz (Yani E, F, G,... gibi). 2'den çok
partisyon oluşturmak istiyorsak buraya tıklayın. Sabit diskimizi 2 partisyona
bölmek istiyorsak size tavsiyem bu ekranda görünen "Default" olarak gelen
(maksimum) boyutu kullanmanızdır.Bana 2 disk bölümü yeterli olduğundan ben tüm
boyutu mantıksal sürücü olarak atıyorum.
Böylelikle sabit
diskimizin D: bölümünüde oluşturmuş olduk
İşlem tamamlandığında
bize önerilen yeniden başlatma önergesine uyarak PC'mizi yeniden
başlatıyoruz.
Şimdi diskimizi kullanılabilir hale getirip
biçimlendirmek için bölümlerimizin herbirini ayrı ayrı
"Format"lıyoruz.
Şimdi işletim sisteminizi
kurabilirsiniz.
Virüsler
Virüs Nedir
?
Genellikle başka bir dosyanın arkasına gizlenmiş ve açıldığında
bilgisayarda beklenmeyen ve istenmeyen olaylara neden olan programlara "virüs"
denir. Virüsler çoğunlukla kendilerini otomatik olarak kopyalama özelliğine
sahiptir. Bu özellikleriyle bulaştıkları bilgisayardan başka bilgisayarlara da
kolaylıkla yayılırlar. Virüsler e-mail, download (dosya indirme) ya da
disketlerle bulaşır. İnternetin yaygınlaşmasıyla artan e-mail kullanımı,
virüslerin daha kısa zamanda çok sayıda bilgisayara bulaşmasına neden
olmuştur.
Virüslerin Çeşitleri
Boot virüsleri : Disketlerin Boot
Sector ya da sabit disklerin Master Boot Sector denilen ilk sektörlerine
kendilerini kopyalarlar. Daha sonra kendilerini yine kopyalayarak diğer
bilgisayarlara ulaşırlar.
Dosya (File) virüsleri : Bunlar ise
çalıştırılabilir programlara (uzantıları . exe, . *** gibi olanlar) bulaşırlar
ve bunlardan diğer dosyalara kendilerine kopyalarlar. Böylelikle de bulaştıkları
dosyanın uzunluğunu artırırlar; ancak günümüzde dosya uzunluğunu artırmadan da
bulaşan virüsler var. Virüs eklentisi genellikle dosyanın sonunda ve nadiren de
ortasında olur. Virüs hafızada kalabilir (resident virus) ya da doğrudan
çalıştırıldığında (direct action virus) etki gösterebilir. Ya da her iki
özelliği de kullanabilir.
Trojan'lar (Truva Atları) : Truva atı olarak
nitelendirilen Trojan'lar ise diğer virüslerden farklıdırlar. Aslında bunları
virüs kategorisini koymak pek de mantıklı değil. Virüsler yapı itibariyle
kendilerini başka yerlere kopyalama, yani "bulaşma" özelliğine sahiptirler.
Truva'lar ise genellikle bunu yapmazlar. Bildiğinizi gibi eski bir öyküye göre
Truvalılar'ı yenemeyen Yunanlılar tahtadan dev bir at yaparak bunu savaş
tazminatı olarak Truvalılar'a verirler ve kentin kuşatmasını kaldırırlar. Truva
atı denilen atın içine gizlenmiş Yunanlı askerler gece olduğunda şehrin
kapılarını açarlar ve eğlenceye dalmış olan Truvalıları öldürürler. Modern çağda
siz Truvalılar oluyorsunuz ve Yunanlılar bir sürü Truva tı ile sizin
bilgisayarınıza musallat oluyorlar. Truva'lar 2 kısımdan oluşur. Birincisi bir
şekilde size ulaştırılır ve çalıştırdığınız andan itibaren bilgisayarınız 2.
kısmı elinde bulunan kişinin kontrolü altına girer.
Makro virüsleri :
Word, Excel gibi makro kullanıma imkan tanıyan programların dosyalarına bulaşan
virüslerdir. Yapılarını makrolardan aldıkları için bu adla
anılırlar.
Polimorfik Virüsler : Sürekli olarak kendini değiştiren
virüslerdir. Bulunması ve temizlenmesi farklı teknoloji gerektiren bir virüs
türüdür.
Wormlar : Kendini her bir dosyaya kopyalamak yerine tüm sisteme
ve diğer bilgisayarlara bulaşan ve kendi kendine çoğalan virüslerdir.
Worm
virüsü, ağ sistemini kullanarak TCP/IP ve e-posta yoluyla diğer bilgisayarlara
yayılmaktadır. Hedef bilgisayara bir kez kopyalandıktan sonra ağ üzerinde yer
alan bütün bilgisayarlara yayılmaktadır.
Hoaxlar : Hoaxlar virüs olduğu
söylenen fakat aslında virüs olmayan aldatmacalardır. Bunlar sadece
kullanıcılarda panik yaratmak için hazırlanmış olabileceği gibi daha sonradan
yazılacak bir virüsün etkisini artırmak amacıyla da hazırlanmış
olabilir.
Akla Takılanlar
-> GIF ya da JPEG dosyalarına virüs
gizlenebilir mi?
Hayır ama GIF ya da JPEG gibi görünüp gerçekte virüs
olan yapılar olabilir. Genelde iki uzantılı olan bu dosyaları ikinci uzantısı
e-posta okuyucaları tarafından görüntülenmediği için sadece bir GIF ya da JPEG
dosyası sanılıp çalıştırılmakta ve kullanıcını karşısına bir hata mesajı ya da
belki bir resim çıkmakta ama arka planda virüs faliyetlerine başlamış
olmaktadır.
-> Program indirmediğim bir web sitesinden virüs
bulaşabilir mi?
Evet bulaşabilir. Ziyaret edilen web sitesinden
indirilen, ActiveX için kullanılan *.dll dosyası ya da Java apletler üzerinden
bilgisayara virüs bulaşabilmektedir. Eğer kullanılan web tarayıcı ayarlarında
güvenlik ayarları orta ya da yüksek değilse web tarayıcı, bu dosyaları kullanıcı
onayı olmadan indirmekte ve çalıştırmaktadır.
Mesaj Sayısı: 
Rep Puanı: 
Yaş: 